Kuzey ışıkları gözleme turları genellikle alternatif aktiviteler içerirler. Turunuz eğer Lapland Bölgesinde ise Sami insanlarının köylerine ziyaret ve yaşamlarını tanıma, ren geyikleri ve Husky köpekleri çiftlikleri ziyaretleri ve onların çektikleri kızaklarla geziler, snowmobil ve ATV araçlarla karda geziler ve donmuş göllerde balık avlama gibi aktiviteler tura mutlaka ekleniyor. Böylece gece kuzey ışıkları avına kadar gününüz dolmuş oluyor. Bunlar Finlandiya, Norveç ve İsveç gibi ülkelerde de yapılmaktalar. Murmansk’ı diğer Lapland Ülkelerine göre cazip kılan ise düşük fiyat, daha doğal bir ortamda aktivite sunumları ve Murmansk’ın ve çevresinin gezilecek yerlere sahip olması. Bizim gezimize bir gün rekreasyon alanında kış aktiviteleri, bir gün Sami Köyü ziyareti (Ren geyiği ve Husky çiftliği dahil) ve bir gün de Murmansk civarı gezileri dahildi. Bu yazımda sizlerle bu alternatif aktiviteleri paylaşacağım.
Bu aktivelerden bölgeye özgün olanı Sami Köyü ziyareti. Murmansk’da Lovozero Sami Köyü ziyaretini gerçekleştirdik. Bunun için Murmansk’ın 170 km güneydoğusuna doğru seyahat etmek zorunda kaldık. Yaklaşık iki buçuk saatlik bir yol yapmanız gerekiyor. Bu köyde aktiviteleri kalabalık guruplar halinde yapacaksanız mutlaka rezervasyon gerekiyor. Sabah 10:30’dan itibaren 3 grup alabiliyorlar. Bizim gibi günün son gezi grubuna kalırsanız havanın erkenden kararması nedeniyle fotoğraflarınızın kalitesinden şikayet edeceksiniz. Bu nedenle erkenden tura başlayabilmek ve gün ışığı altında aktiviteleri yapabilmek önemli.
Samiler ya da Laponlar, Rusya, Norveç ve İsveç’in Kuzey Kutup Dairesi içinde kalan bölgelerinde çok eski tarihlerden bu yana yaşamakta olan bir etnik grup. Zamanında bu coğrafyanın tek halkı onlarken, zaman içinde asimilasyona uğratılmışlar. Şaman gelenekleri ile aslında Orta Asyalı bir halk gibi. Soylarını Orta Asya halkı ile benzeştiren yazılar okudum. Yaşam tarzlarından ve kültürlerinden benzerlikler olduğu kesin.
2000 civarı Murmansk’da olmak üzere, tüm Sami halkı sayısı 60.000 kadar diye tahmin ediliyor. Halkın %70’i Ural dil ailesine bağlı Sami (Saame) dili olan Laponca-Samice konuşuyor. Samiler kendilerine Laponyalı denmesinden hiç mi hiç hoşlanmıyorlar. “Lapp” yama anlamında ve Samilerin çok renkli giysilerinden hareketle “yamalı insanlar” anlamına gelebilecek “Laponyalı” denmesinden rahatsızlar. Bence giysilerinin renkleri çok güzel. Öyle sıkı ve güzel bir dokuması var ki kışın o en soğuk günlerine karşı son derece sağlıklı giysiler. Onlarla “yamalı” diye alay edenler halt ediyorlar!
Bizim aktivitelerden hem Sami Köyü ziyareti ve hem de Husky çiftliği ziyareti aynı bölgeye yani Lovozero’ya oldu. Husky çiftliği ziyareti benim en sevdiğim bölümdü. Samileri tanımanın, kültürlerini öğrenmenin yanında Husky Köpeklerin çektiği kızaklarla seyahat etmek müthiş bir keyifti.
Lovozero Husky çiftliğinde bizi karşılayan görevli, grup büyük olunca önce grubu ikiye böldü ve bir grubu Huskylerin çektiği kızaklara götürdü. Diğer grup ise Ren geyiklerinin beslendiği ve Sami halkının yaşamlarından kesitlerin sergilendiği alana götürüldü. Burada bizlere Sami İnsanları, yaşamları ve kültürleri hakkında bilgiler verildi. Ren geyikleri ve Husky köpekler Sami İnsanları için her şey demek. Burada Ren geyikleri evcilleştirilmiş. Ren geyiklerine bu bölgenin inekleri muamelesi gösteriyorlar. Hem kızakları çekmek amacıyla ve hem de etinden ve derisinden faydalanmak amacı ile besleniyorlar. Finlandiya, İsveç ve Rusya’nın kuzey bölgelerinde bolca evcil Ren geyiği bulunuyor. Bu hayvanlar liken türü bir yosunla besleniyor. Bir evin içinde Sami halkının ev eşyaları ve şamanların aletleri sergileniyor. Sergide Orta Asya Şamanlarınınkilerle ortak bir sürü alet sergileniyordu.
Husky köpeklerine ise bayılacaksınız. Kızaklara 10-12 Husky köpeği bağlıyorlar. Kızağa bağlanmayan köpeğin ağladığına şahit oldum. Bu kadar küçük gözüken bir hayvanın bir sürücü, iki yolcu ve bir de kızağın ağırlığını o kadar süratte çekebilmesi çok şaşırtıcı.
“Husky” terimi aslında 1600’lü yıllarda Kuzey Amerika’ya ilk ayak basan Avrupalı kaşiflerin, kendilerine “Uskee” diyen Eskimoların adlarını yanlış telaffuz etmelerinden kaynaklanıyor. Bu kaşifler ilk kez gördükleri halkın köpeklerine, Eskimoların köpekleri anlamında, “Husky Köpekleri” demişler. Ataları gri kurt ve soyu tükenmiş Arktik ırk olan Taimyr Kurduna dayanan bu köpeklerin adı da Husky kalmış. Çok güzel, çok sadık ve bu zorlu coğrafyaya çok uygun hayvanlar. Fillerin sırtında seyahat ederken hissettiğim hayvanın gücünü, kızakları çeken Husky köpekleri için de hissettim.
Diğer gün gittiğimiz Sami Köyü tam bir turistik tesis gibiydi. Bu köyde her şey daha çok şova yönelik olarak dizayn edilmişti. Burada da Ren geyikleri, Husky köpekleri vardı. Ama burada mini bir hayvanat bahçesini gezdiğimiz hissine kapıldım. Sami çadırları ve Sami giysili insan heykelleri de sergileniyordu. Geleneksel Sami oyunlarına biz de dahil olduk. Bana buradan ziyade Lovozero Husky Çiftliği daha doğal geldi. Sami Köyünde akşam yemekleri, Sami geleneklerine uygun olarak sunuldu. Sami usulü balık çorbası, ren geyiği eti yedik.
Aktif Rekreasyon Parkı (Park Aktivnogo Otdykha-Winter Park) Murmansk’a yakın olan ve insanların kış aktivitelerini gerçekleştirebilmek için kurulan bir merkez. Murmansk’a 25 km mesafede bir eğenlerce parkı. Burada bir merkezde tanıtım yapılıp herkese uygun kar çizmeleri, kasklar ve isteyene üst giysileri veriliyor. Daha sonra 3 grup haline ayrılıp ATV, snowmobil ve denizlerden alışık olduğumuz muz üstünde kayak aktivitelerine başlanıyor.
Hedef donmuş olan göle kadar gruplar halinde hareket etmek. Göle ulaşınca gölün buz yüzeyinde delik açılarak balık tutmaya çalışılıyor. Burada çay kahve bisküvi sunmak verilen hizmetler arasında. En çok zevk aldığımız snowmobille gezmek oldu.
Bir sonraki yazıda son olarak sizlere Murmansk şehir içi gezi yerlerini paylaşacağım ve kuzey ışıkları maceramızı da bitirmiş olacağım.
Gezekalın
Dr Ümit Kuru
22.03.2024
GEZEKALIN 