Brezilya-Iguazu soslu Arjantin-Şili-Patagonya gezisi-Viedma Buzulu

IMG_8082Aslında bugün daha farklı bir programımız vardı.  Los Glaciares Milli Parkı içinde, Fitz Roy Dağına gitmek için takip ettiğimizden farklı bir rotadan yürüyüp,  Cerro Torre (Torre Dağı)’yi daha iyi fotoğraflayabileceğimiz 5 saatlik bir yürüyüş yapacaktık. Zorluk derecesi düne göre daha düşük olan bir yürüyüştü. Ancak civarda bulunan Viedma Buzulunun üstünde yürüyüş, dünkü gibi bir yürüyüşe tercih edildi. Buzul yürüyüşü için Perito Moreno Buzulu’nu da tercih edilebilirdik. Ancak rehberimiz Cem, buzul yürüyüşü için Viedma Buzulunun daha doğru bir tercih olduğunu söyleyince hiç düşünmedik ve tercihimizi Viedma Buzulundan yana kullandık..

Buzul yürüyüşü için El Chalten’de yerel bir acenteden ayarlama yapıldı. Adam başına 120 USD ödedik. Bu para size fazla gelebilirse de, gerekirse şartlarınızı zorlayarak bu deneyimi yaşamınızı kesinlikle tavsiye ederim. Doğrusu bu ya, gezgin yaşamımdaki en önemli aktivitelerden bir tanesiydi.

IMG_7999Saat 08:30 gibi bizi buzula götürecek olan tur firmasının önünde hazırdık. Burada yalnız değiliz. Neredeyse bir otobüsü dolduracak kadar insan bizim gibi beklemedeydi. Otobüsle, Viedma Gölü kıyısında bulunan ve bizi buzula götürecek teknenin bağlı olduğu limana kadar, yaklaşık 30 dakikalık bir yolculuk yaptık. Dün kafasında gelin duvağını andıran bulutlar nedeni ile bize tepesini bir türlü göstermeyen Fitz Roy Dağı, yolun sağ tarafında ve tüm görkemli haliyle karşımızdaydı. Camdan da olsa fotoğraflarını çekmeyi ihmal etmedim tabii ki.

Sonunda Viedma Gölüne ulaşıp limanda bağlı tekneye bindik. Kısa bir süre sonra da Viedma Buzuluna doğru hareket ettik. Arjantin’de bindiğiniz gemi ve tekneler hareket etmeden yerinizden ayrılıp dışarıya çıkamıyorsunuz. Tekne limandan ayrıldıktan bir süre sonra teknenin dış bölümlerine çıkmanıza müsade ediyorlar. Burada da aynı kural işledi. Tekneninaçık olan üst kısmına çıktığımda güneşe rağmen hissettiğim soğuğu iyice arttıran bir rüzgâr vardı (Kısa bir not; Buralara gelirken yanınızda eldiven ve termal içlik getirmeyi asla unutmayın).

Viedma Gölü (Lago Viedma), Arjantin’in Santa Cruz Eyâletinde, Şili sınırı yakınında, Los Glaciares Milli Parkı içinde Google Earth 24.04.2013 224029bir buzul gölü. Gölün alanı 1.088 ile 1.600 km² arasında değişiyor. Tüm buzul gölleri gibi türkuaz bir rengi var. Batıda bulunan Viedma Buzulu bu göle açılıyor. Viedma gölü, güneyindeki Argentino Gölü ile bağlantılı. Kuzeyinde ise Lago San Martin (San Martin Gölü) var. Bu gölü gören ilk batılı ise 1782 yılında ispanyol Antonio de Viedma. Bilimsel gezisi sırasında keşfetmiş ve göle ismini vermiş.

Göl üzerinde yaptığımız 45 dakikalık bir seyahat sonrası buzula yanaştık. Göl üstünde yakın zamanda kopmuş olduğu anlaşılan büyüklü küçüklü buzul parçaları var. Los Glaciers Milli Parkı içinde Uppsala Buzulundan sonra 575 km²’lik alanı ile ikinci büyük buzul olan Viedma Buzulu karşıdan bakınca heybetli ama rengi hayal kırıklığı yaratıcı. Bembeyaz bir buzul bekliyorsunuz ama karşınıza neredeyse sarı-gri renkli bir buzul çıkıyor. Oradayken anlayamadığım olayı, burada bu yazıyı yazarken yaptığım araştırmayla, siz sanal gezginlere izah edebileceğim.

Aslında buzulları birer kayaç olarak kabul etmeliyiz. Yani nasıl volkanik magma soğuyup katılaştığında magmatik kayaçlar ya da yeryüzünde tabakalar şeklinde çökeldiğinde büyük kalınlıklara ulaşabilen tortul kayaçlar oluşuyorsa, buz mineralinden oluşan ve buz kristalli tanelerden meydana gelen kayaçlara da buzul diyoruz. Yağan bir karın üst üste birikerek buzul kayaç haline gelmesi için 10-20 sene gibi bir sürenin geçmesi gerekiyor.  Bir buz kütlesi, diğer herhangi kaya kütlesi gibi yamaç aşağıya hareket edebiliyor. Bu hareket eden buzul kütlesi iki başlıkta inceleniyor: Kıtasal Buzullar (Grönland ve Antarktika’da bulunan buzullar ve çok geniş alanları tutuyorlar) ve Vadi Buzulları (Alpin Buzullar).

Vadi buzulları, dağlık kesimlerde yağan ve biriken karların, vadiler içinde ve aşağıya doğru yaptıkları hareketlerle oluşuyorlar. Buzullar genellikle vadilerin enini tamamen kaplıyorlar ve vadi tabanındaki kayaçları yüzlerce metre örtüyorlar. Arjantin ve Şili’nin güneyi gibi soğuk ve yüksek enlemdeki bölgelerde buzullar geniş alanları kaplayabiliyorlar.

Toz gibi gevşek kar tanelerinden oluşan taze bir kar yerde kaldıkça aşağıya doğru çöküp, sıkışıyor ve daha yoğun, taneli bir yapı kazanıyor. Bu karın üzerine gelen her yeni kar kütlesi, alttakini sıkıştırarak daha yoğun hale getiriyor. Bu şekilde kar kütlesi gitgide sıkışan, yoğunlaşan ve taneleri eriyerek tekrar çimentolanan bir kayaç gibi pekişiyor. Buna buzun birikmesi deniyor. Zamanla hava şartlarında değişmeler ve ısınmalar olunca buzda erimeler oluyor. Bir buzulun bir yılda kaybettiği toplam buz miktarına “yüzeyden erime” deniyor. Birikme ile yüzeyden erimenin fark,ı buzul bilançosunu veriyor. Bu fark uzunca bir süre için sıfırsa buzul harekette olsa bile hacmi değişmiyor. Buna buzulun dengesi deniyor. Ancak erime fazla olup yeni kar da yağmazsa buzul küçülüyor.

Buz, kendini yerinde tutan direnç – sürtünme – kuvvetlerini yerçekimi etkisi ile yenecek kadar kalınlaşınca –ki metrelerce kalınlık gerekiyormuş – hareket etmeye başlıyor. Buzul kendi içinde ve buzulun altında kayma hareketi yapabiliyor.

Bir buzul vadisinin en üst oluşum kesimlerinde, aşındırma ile “amfiteatr” şeklinde ve sirk (cirque) denen  bir şekil gelişiyor Sirklerden itibaren aşağı kesimlere doğru vadileri kullanarak inen buzullar, vadilerin yamaçlarını aşındırarak şekillendiriyorlar. U harfine benzemesi nedeni ile, bu vadi türlerine “U şeklinde vadiler” deniyor.  Buzul çekildiğinde ortaya çıkan, denize doğru ilerleyen U şekilli uzun vadilere fiyord (fjord) ismi veriliyor.

Viedma veya Perito Moreno gibi Vadi buzulları, hızları buzulun derinliği ve vadi yamaçlarına olan uzaklıklarına bağlı IMG_8360olarak hareket ediyorlar. Buzulun temelde ve vadi yamaçlarında kayaçlarla olan temas yerlerinde kuvvetli sürtünmeler oluyor. Birkaç yüz metre yüksekliğindeki bir buzul altında ve kenarlarında temas ettiği kayaçları parçalayıp öğütüyor. Böylece ev boyunda kaya blokları ile kil boyuna- buna kaya unu da (rock flour) deniyor – kadar değişik boyutta malzeme öğütülüyor. Buzul ayrıca üzerinden geçtiği kayaçları çiziyor.

Buzullar önlerine kattıkları her boyuttan malzemeyi sürüklüyorlar Bir buzul tarafından taşınan veya sürükleme olarak çökeltilen bloklu, kumlu ve killi malzemeye genelde moren (moraine) adı veriliyor. İşte bizim gördüğümüz sarı-gri rengin büyük bir kısmı, buzulun söktüğü ve öğüttüğü bu taş, toprak yani morenlere bağlı olarak ortaya çıkıyor. Buzula ayak bastığımız anda şekillerine hayran olduğum çiziklerin ise ne kadar büyük bir güçle meydana getirilmiş olabileceğini artık tahmin edebiliyorum. Yani özetle; “Doğa ana, sen en büyüksün.. Bizler zavallılarız” (bilgilerin alıntılandığı kaynak, http://yunus.hacettepe.edu.tr/~kdirik/bolum_15.pdf)

IMG_8150Buzul üstüne çıktığımız andan itibaren iki gruba ayrıldık. Çoğunluğunu oluşturduğumuz bizim grupta 4 tane rehber var. Bizden bir çizgi üzerinde hareket etmemiz istendi. Önce buzulun şekil verdiği kayalardan tırmanarak buzula doğru kısa bir yürüyüş yaptık. Buzula ulaşır ulaşmaz, bize eşlik eden rehberler, her birimizin ayakkabılarına uzun çivileri olan bir aparat monte ettiler. Bu işlemden sonra buzul üzerinde yürümeye başladık.  Dilim dilim kesilmiş gibi buz tepelerinin üzerinde yürüyüşlerimizi yaptık. Bazı yerlerde büyük kaya blokları vardı. Bazı alanlarda içi su dolu küçük boşluklar var ve bazı alanlarda da su kanalları oluşmuş. Sonunda bir buzul mağarasına götürdüler bizi. Bu mağaranın yaklaşık 5 metre kadar gidebildiğimiz bir derinliği vardı ancak göremediğimiz mesafelerden ve aşağılardan gelen akan su sesi var ve belli ki mağaranın derinliği de uzunluğu da tahminlerimizden çok fazla.  IMG_8301

Mağaranın önünde bizi götüren yerel acenta bir jest yaptı Baileys şişesini çıkardı. Her birimize verdiği plastik bardak içine, buzuldan kırdığı  buzu da eklemeyi unutmadı. Doğrusu bu ortama çok uygun kaçan bir hareketti. Çok hoşumuza gitti.

Bundan sonra ise aynı yoldan geri dönüp, çivili ayakkabılarımızı teslim ettikten sonra, yanımızda getirdiğimiz öğle yemeklerimizi çıkartıp yedik.

Yaklaşık 4 saat süren ve kim bilir kaç yaşlarında olan Viedma Buzulu gezisi sonrası tekneye binerek sahile doğru yola çıktık. Tekne de ikram edilen çay-kahve servisi çok makbule geçti. Ayrıca buzul üzerinde gezi boyunca bizim fotoğraflarımızı çeken rehberden fotoğraf CD’si de satın aldık.

Bugün El Calafate’ye gitmemiz ve geceyi orada geçirmemiz gerekiyor. Biz de otelde kalan eşyalarımızı alıp 212 km ötede ki El Calafate’ye doğru yola çıktık. Yolda La Leona adlı tesiste yeniden bir mola verdik.

El Calafate, El Chalten’den sonra kocaman gibi görünse de aslında 20000’e yakın nüfusu ile küçücük bir şehir. Argentino Gölü yakınında ve Nimes Lagünü kenarında olan El Calafate’de, Cauquenes de Nimes adlı butik bir otelde 2 gece kaldık. Bu küçücük şehri sevdik. Şirin bir yerdi.

Akşam yemeği için El Cucharon adlı bir restorana götürüldük. Güzel bir restoranda, günün muhasebesini yaptık.

Şu ana kadar her günümüz, bir öncekinden daha güzel geçti. Bir gezgin daha ne isteyebilir ki?

Yarın bir başka güzelliğe şahit olacağız; Perito Moreno Buzulunu ziyaret edeceğiz.

Gezekalın..

Dr Ümit Kuru

24.03.2013 Saat 23.03

Bu slayt gösterisi için JavaScript gerekir.

Yorum bırakın

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: